Slimme CV-ketel Koppelen aan Home Assistant 2026

Een slimme CV-ketel koppelen aan Home Assistant is een van de meest rendabele stappen die u als huiseigenaar kunt zetten. De gemiddelde Nederlandse woning verbruikt volgens CBS Statline jaarlijks zo’n 1.500 tot 2.200 m³ aardgas voor ruimteverwarming. Door uw CV-ketel slim aan te sturen via Home Assistant — op basis van aanwezigheid, buitentemperatuur en dagpatronen — daalt dat verbruik met 15 tot 25 procent. Dat betekent een jaarlijkse besparing van €200 tot €350 bij een gasprijs van circa €1,45 per m³ in 2026.

In deze gids behandelen we alle stappen: van de keuze voor het juiste protocol tot de eerste automatisering in Home Assistant. U hebt geen geavanceerde technische kennis nodig — de meeste koppelingen zijn binnen een middag gerealiseerd.

Slimme CV-ketel Home Assistant: welk protocol past bij u?

Voordat u hardware aanschaft, is het verstandig om te bepalen via welk protocol u uw CV-ketel wilt aansturen. Er zijn drie gangbare opties voor Nederlandse huishoudens:

• OpenTherm — het meest efficiënte protocol. OpenTherm communiceert digitaal met de ketel en regelt de watertemperatuur trapsgewijs (modulerend). Dit levert 10 tot 15% extra gasbesparing ten opzichte van eenvoudige aan/uit-sturing.
• On/off (relais) — eenvoudigste en goedkoopste optie (€15–€40), maar minder efficiënt omdat de ketel altijd op maximale watertemperatuur draait.
• Proprietary Wi-Fi/Zigbee interfaces — fabrikantspecifieke adapters van merken als Bosch (EasyControl), Remeha (eTwist) of Nefit. Werken via cloudintegratie of lokale API.

Voor de meeste moderne CV-ketels — denk aan Remeha, Nefit, Intergas, Vaillant of De Dietrich — is OpenTherm de beste keuze. Controleer in uw ketelhandleiding of de aanduiding “OT” of “OpenTherm” vermeld staat bij de klemmenstrook. Meer dan 80% van de CV-ketels die na 2010 in Nederland zijn geïnstalleerd, ondersteunen dit protocol.

Benodigde hardware voor slimme CV-ketel Home Assistant

U hebt een tussenschakelaar nodig tussen Home Assistant en uw CV-ketel. De populairste optie in Nederland is de OTGW (OpenTherm Gateway), een open-source hardware-interface die op basis van een PIC-microcontroller werkt. De OTGW plaatst u tussen uw bestaande thermostaat en de ketel, zodat Home Assistant berichten kan onderscheppen én versturen.

De OTGW is verreweg de populairste keuze binnen de Nederlandse Home Assistant-community. U koopt de kant-en-klare versie bij Nodo-shop.nl voor circa €55 inclusief behuizing. De installatie bestaat uit het ontkoppelen van de twee draden van uw huidige thermostaat bij de ketel en het tussenschakelen van de OTGW. Dit vereist geen elektricien — de lage spanningen (12–24V DC) zijn veilig voor doe-het-zelvers.

Hebt u nog geen goed beeld van welke domoticahub het beste bij uw situatie past, lees dan eerst de vergelijking in ons artikel over Home Assistant versus Homey voor slim wonen.

Slimme CV-ketel Home Assistant installeren: stap voor stap

Stap 1: OTGW aansluiten op de CV-ketel

Zet de ketelstroom uit via de groepenkast. Verwijder de thermostaat of klem de twee draden los van de klemmen “TA” en “TB” op uw ketel. Verbind deze draden met de ingang van de OTGW (aangeduid als “Thermostat”). Sluit vervolgens de twee uitgangsklemmen van de OTGW (“Boiler”) aan op de klemmen TA en TB van uw ketel. Polariteit maakt voor OpenTherm niet uit.

Stap 2: OTGW verbinden met Home Assistant

De OTGW communiceert via seriële poort (USB) of Wi-Fi (als u de ESP-variant hebt). Installeer in Home Assistant de integratie OpenTherm Gateway (OTGW) via HACS of de officiële add-on store. Voer het IP-adres of USB-pad in. Na een herstart verschijnen automatisch entiteiten zoals climate.cv_ketel, sensor.ketelwatertemperatuur en binary_sensor.vlam_aan.

Stap 3: Eerste automatisering instellen

Ga naar Instellingen ’ Automatiseringen in Home Assistant. Maak een nieuwe automatisering met de trigger “Tijd” (bijv. 06:30) en de actie “Stel klimaatentiteit in op 20°C”. Voeg een tweede automatisering toe die de temperatuur terugzet naar 16°C wanneer niemand thuis is. Koppel dit aan aanwezigheidsdetectie via Home Assistant voor maximale besparing.

Geavanceerde automatiseringen voor maximale besparing

De werkelijke kracht van Home Assistant zit in combinaties van meerdere sensoren en automatiseringen. Hieronder drie praktische scenario’s die Nederlandse huishoudens direct kunnen implementeren:

Buitentemperatuurcompensatie

Verbind een buitentemperatuursensor (bijv. via de OpenWeatherMap-integratie of een Zigbee-sensor buiten) en laat Home Assistant de stooklijn automatisch aanpassen. Bij een buitentemperatuur boven 12°C schakelt de verwarming volledig uit; bij –5°C gaat de aanvoertemperatuur naar maximaal 75°C. Dit principe — weersafhankelijk regelen — levert op jaarbasis 8 tot 12% gasbesparing op vergeleken met een vaste stooklijn, aldus Milieu Centraal.

Dynamische tarieven en gasverwarming

Hebt u een warmtepomp als back-up of een hybride installatie, dan kunt u de elektrische component aansturen op basis van dynamische energieprijzen. Zelfs bij een puur gasgestookte ketel profiteert u indirect: door ’s nachts de woonruimte iets voor te verwarmen (thermische massa benutten) op momenten dat de gasprijs laag is, bespaart u op piekmomenten. Lees meer over dit principe in ons artikel over dynamische energietarieven automatiseren met Home Assistant.

Kamersgewijze regeling via TRV’s

Combineer de CV-ketelkoppeling met slimme radiatorkranen (TRV’s) op Zigbee-basis, zoals de SONOFF TRVZB (€18 per stuk) of Danfoss Ally (€45 per stuk). Elke kamer krijgt een eigen temperatuurdoelstelling; Home Assistant stuurt de ketel aan op basis van welke TRV’s actief warmtevraag hebben. Dit voorkomt dat de ketel draait terwijl alle kamers al op temperatuur zijn — een veelgemaakte verspilling. Meer over Zigbee-apparaten leest u in de gids voor Zigbee apparaten koppelen aan Home Assistant.

Monitoring via het energiedashboard

De OTGW-integratie levert tientallen sensorwaarden op: aanvoer- en retourwatertemperatuur, modulatiepercentage, vlambewaking en warmwaterstatus. Voeg deze toe aan uw Home Assistant-energiedashboard via de long-term statistics-functie. Zo ziet u per dag, week en maand hoeveel uur de ketel heeft gebrand en bij welke buitentemperatuur. Dit zijn exacte gegevens die u kunt gebruiken om uw stooklijn verder te optimaliseren.

Een goed ingericht dashboard maakt de besparing inzichtelijk. Gebruik de handleiding voor het Home Assistant energiedashboard inrichten om uw gasverbruiksdata overzichtelijk weer te geven naast uw elektriciteitsdata.

Wilt u ook uw totale energieverbruik vanuit de slimme meter monitoren, combineer de keteldata dan met de P1-meter. De P1 meter installeren met Home Assistant beschrijft hoe u beide databronnen samenvoegt in één overzicht.

Kosten, terugverdientijd en subsidie

De totale hardwarekosten voor een OTGW-koppeling bedragen €55 tot €80 voor de gateway, plus eventueel €18 tot €45 per Zigbee-TRV per kamer. Voor een gemiddelde woning met vijf radiatoren komt u op een investering van €145 tot €305. Bij een jaarlijkse gasbesparing van €250 (15% op een gasrekening van €1.667) is de terugverdientijd één tot twee jaar.

Directe subsidie op een slimme CV-ketelkoppeling bestaat in 2026 niet als zelfstandige maatregel. Vervangt u tegelijkertijd uw CV-ketel door een hybride warmtepomp, dan komt u in aanmerking voor de ISDE-subsidie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). In 2026 bedraagt deze subsidie €1.875 tot €3.750 afhankelijk van het vermogen van de warmtepomp. De slimme aansturing via Home Assistant verhoogt dan de efficiëntie van de warmtepomp en verkort de totale terugverdientijd verder.

Let op: voor ingrijpende werkzaamheden aan de gasinstallatie zelf is een erkend installateur verplicht conform de Nederlandse Rijksoverheid-regelgeving. Het koppelen van de OTGW op de lage-spanningsklemmen van de thermostaat valt hier niet onder.

Veelgemaakte fouten en tips

• Thermostaattemperatuur te hoog instellen: veel gebruikers zetten de doeltemperatuur op 21°C of hoger. Elke graad lager bespaart 6% op gaskosten. Stel 19°C in voor de woonkamer overdag en 16°C ’s nachts.
• Geen retourtemperatuurlimiet instellen: via de OTGW kunt u de maximale retourwatertemperatuur beperken tot 40°C. Dit verlengt de levensduur van de ketel en bevordert condensatie (hogere efficiëntie bij HR-ketels).
• Cloud-afhankelijke integraties: kies bij voorkeur voor lokale protocollen. Clouddiensten van fabrikanten worden soms stopgezet, zoals Nefit in 2024 tijdelijk deed met hun API.
• Geen fallback-thermostaat: laat uw bestaande analoge of digitale thermostaat als doorverbinding aangesloten op de OTGW, zodat u ook handmatig kunt bijsturen als Home Assistant onbereikbaar is.

Veelgestelde vragen over slimme CV-ketel en Home Assistant

Werkt de OTGW met alle CV-ketels?

De OTGW werkt met alle CV-ketels die het OpenTherm-protocol ondersteunen. Dit zijn de meeste Nederlandse ketels van na 2010, waaronder Remeha, Nefit, Intergas, Vaillant, De Dietrich en Atag. Ketels die alleen on/off-sturing ondersteunen (ouder dan circa 2005) vereisen een andere aanpak via een relaismodule.

Heb ik een elektricien nodig voor de installatie?

Nee. De OpenTherm-klemmen op uw CV-ketel werken op 12 tot 24V DC, een veilige lage spanning. U mag deze zelf aansluiten. Raadpleeg altijd de handleiding van uw specifieke ketelmodel en schakel de stroom naar de ketel uit via de aan/uit-schakelaar voordat u begint.

Hoeveel bespaar ik met een slimme CV-ketel via Home Assistant?

Bij een gemiddeld Nederlands huishouden met een gasverbruik van 1.800 m³ per jaar ligt de besparing tussen €200 en €350 per jaar. Dit is gebaseerd op een verbruiksreductie van 15 tot 20% door aanwezigheidsgestuurd stoken, weersafhankelijke regeling en een geoptimaliseerde stooklijn.

Kan ik de OTGW combineren met mijn bestaande slimme thermostaat?

Ja. De OTGW plaatst u tussen uw bestaande thermostaat en de ketel. Uw thermostaat blijft gewoon functioneren; Home Assistant voegt hier een extra besturingslaag aan toe. U kunt de setpoints vanuit zowel de thermostaat als Home Assistant aanpassen.

Wat gebeurt er als Home Assistant offline gaat?

De OTGW onthoudt de laatste setpoint-instelling en stuurt de ketel daarmee door aan totdat er een nieuw commando binnenkomt. Uw bestaande thermostaat fungeert als fallback. Er is dus geen risico dat u bij een serverstorin zonder verwarming komt te zitten.

Is een slimme CV-ketelkoppeling ook interessant bij zonnepanelen?

Zeker. Hebt u zonnepanelen en elektrische bijverwarming of een hybride warmtepomp, dan kunt u Home Assistant laten schakelen op zonne-energie-overschot. Lees hierover meer in het artikel over zonnepanelen koppelen aan Home Assistant.